Büyük Şirketler Masaya Oturdu, Bağımsız Müzisyen Yine Dışarıda Kaldı: Yapay Zekâ Telifinde Kim Kimi Besliyor?

Müzik dünyası, son günlerde dev teknoloji şirketleriyle plak devleri arasında imzalanan o “tarihî uzlaşı” haberleriyle çalkalanıyor. Yıllardır milyonlarca sanatçının emeğini, melodisini ve terini izinsiz şekilde tarayarak büyüyen yapay zekâ devleri, mahkeme duvarına çarpınca çözümü yine ellerindeki sermayeyi masaya sürmekte buldu. Warner Music ve BMG gibi sektör devleriyle anlaşmalar imzalandı, yeni modellerin bu lisanslı kataloglar üzerinden besleneceği ilan edildi.

Peki, bu masada kimlerin hakları korundu, kimler yine kapının arkasında bırakıldı?

Şirket Kasaları Dolsun da, Sanatçıya Ne Olursa Olsun

Eski modelin ne kadar kirli olduğu, korsan veri toplama iddiaları ve açılan devasa davalar zaten ortadaydı. Ancak varılan bu yeni anlaşmalar bir “hak arayışı” zaferi falan değil; tam anlamıyla sermaye sahiplerinin kendi aralarında pasta bölüşme operasyonudur.

Milyarlık kataloglara sahip olan dev plak şirketleri avukatları aracılığıyla masaya oturdu ve sistemden alacakları payı garantiye aldı. Peki ya kendi odasında, derme çatma ekipmanla albüm çıkaran, sesini duyurmak için kırk takla atan o bağımsız müzisyen? Adı bile geçmiyor. Onların yıllardır sistemin yapay zekâ motorlarına ham madde olan binbir emekle yazdığı sözler, kaydettiği gitarlar bu anlaşmaların kırıntıları arasında kaybolup gidiyor. Büyükler kendi paylarını kurtarırken, bağımsız üretici yine bu algoritma değirmeninin dişlileri arasında ezilmeye terk ediliyor.

Dijital Çöp Ligi ve Gerçek Müziğin Görünmezliği

Bu “telif barışları” adıyla pazarlanan düzenlemeler piyasayı temizlemiyor; aksine, platformları her gün binlerce yapay zekâ üretimi kopyala-yapıştır şarkıyla dolduran o dijital çöp havuzunu meşrulaştırıyor. İnsan elinden çıkan, sabahlara kadar stüdyoda aranjesiyle uğraşılan o saf müzik, algoritmaların öne çıkardığı bu seri üretim gürültünün arasında nefes alamıyor. Dinleyici nitelikli bir şey ararken karşısına çıkan bu yapay tarlalar, müziğin ruhunu kurutuyor.

Sermayenin ve büyük şirketlerin kendi aralarında imzaladığı bu masallara boyun eğmek zorunda değiliz. Gerçek üreticinin, yani sahnenin tozunu yutanların, odasında tek başına şarkı bitirenlerin sesini duyurmadığı hiçbir “uzlaşı” adil değildir.

Bugün o masalara bakıp susma değil, insan emeğini ve gerçek müziği savunan o ortak sesi çok daha gür çıkarma günüdür. Çünkü bu gidişle geriye müzik diye dinleyeceğimiz tek bir akor bile kalmayacak.

Bu yazı ilk olarak Müzisyen Dayanışması'nda yayımlandı. Yazar: @sozercem86.